Nhắc đến ẩm thực Nam Bộ, người ta thường nghĩ đến sự dân dã "mùa nào thức nấy". Nhưng để đưa những món ăn hồn cốt ấy lên tầm chuyên nghiệp và vươn ra thế giới, cần những con người có tư duy hệ thống và tâm huyết bền bỉ. Nghệ nhân Quốc gia Văn hóa ẩm thực Việt Nam Lý Sanh chính là "người kỹ sư" thầm lặng ấy.
1. Hành trình từ gian bếp đến thủ lĩnh cộng đồng đầu bếp
Bén duyên từ sớm: Bước vào nghề từ năm 17 tuổi tại Chợ Lớn. Sau năm 1975, ông đi dọc từ Trung ra Bắc để thấu hiểu hương vị bản xứ, tích lũy vốn kỹ thuật chế biến và tổ chức yến tiệc thượng hạng.
Chuẩn hóa và nâng tầm món Việt: Là người tiên phong trong thời kỳ mở cửa (thập niên 1990), ông khéo léo kết hợp hương liệu Âu - Hoa vào sản vật sông nước miền Tây, biến tấu món ăn dân dã thành tác phẩm sang trọng (như Cá lóc rút xương quay thay cho lóc nướng trui, Bò cuộn phô mai từ bò cuốn mỡ chài, hay Canape/Finger food thuần Việt).
Vị thuyền trưởng tài ba: Đồng sáng lập Hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn (2005) và giữ cương vị Chủ tịch suốt 12 năm, quy tụ hàng ngàn hội viên.
Thành lập Trung tâm sinh hoạt đầu bếp chuyên nghiệp (2012), tổ chức các cuộc thi tầm cỡ quốc tế như "Đầu bếp Tài năng Việt Nam", "Đầu bếp trẻ tài năng" và làm giám khảo cuộc thi "Chiếc Thìa Vàng".2. Người xác lập kỷ lục và đại sứ ẩm thực Việt ra thế giới
Trong các kỳ Lễ hội Món ngon các nước, ông đã huy động hội viên xác lập hàng loạt kỷ lục ấn tượng:
2006: Gỏi cuốn dài 100m (400 đầu bếp thực hiện).
2009 - 2010: Xôi chiên phồng lớn nhất (60cm), Bánh xèo lớn nhất (1,4m).
2011 - 2017: Chuỗi kỷ lục biểu diễn 104 món gỏi, các món cuốn, món nước, bánh dân gian, món chay, món chiên...Không dừng lại ở đó, ông liên tục mang chuông đi đánh xứ người từ châu Á đến châu Mỹ: biểu diễn Xôi chiên phồng tại San Francisco (2010), giới thiệu Phở và hỗ trợ Doanh Nghiệp mở chuỗi nhà hàng Phở tại hệ thống Emart Hàn Quốc (2013), diễn thuyết về Bánh chưng, Bánh tét và 10 món ngon từ gạo tại các hội thảo quốc tế.
3. Ba trụ cột trong tư duy của Nghệ nhân Lý Sanh
Sự am tường bản địa: Thấu hiểu sâu sắc sự giao thoa văn hóa Kinh - Khmer - Chăm - Hoa để giữ trọn cái "hồn" hào sảng của văn minh lúa nước.Tính chuẩn hóa: Tiên phong thúc đẩy kỷ luật gian bếp, xây dựng giáo trình chuẩn hóa tay nghề cho hàng trăm đầu bếp trẻ tự phát. Người thắp lửa bền bỉ: Ở tuổi ngoài 70 hoạt động chuyên trách và hiện là Thành viên Hội đồng Tư vấn VCCA, ông vẫn là tấm gương sáng về tư duy kinh doanh và quản trị ẩm thực hiện đại cho thế hệ trẻ.
Lời nhắn nhủ gửi thế hệ đầu bếp trẻ
Chú Lý Sanh khẳng định: “Đầu bếp là người làm ra sản phẩm (món ăn) cốt lõi phục vụ du lịch, có vị trí rất quan trọng trong xã hội hiện đại. Các em cần nỗ lực học tập, nghiên cứu, nâng tầm đưa món ăn truyền thống đâm đà hương vị Việt trở thành món ngon quốc tế. Di sản ẩm thực hôm qua - Tài sản phi vật thể quốc gia hiện đại - Là sản phẩm ẩm thực quốc tế ngày mai”
Series "Di sản trong đôi tay" – Tập 02 là cái chạm tay đầy nội lực vào dòng chảy ẩm thực Nam Bộ cùng Nghệ nhân Lý Sanh. Series tiếp tục hành trình lan tỏa cảm hứng nghề nghiệp, hướng tới Lễ Vinh danh Nghệ nhân VHATVN đợt 2 - năm 2026.