Bằng lối viết gần gũi, giàu cảm xúc, tác giả khắc họa những giá trị văn hóa ẩn chứa trong hai món bánh quen thuộc: từ sự khéo léo, kiên nhẫn của người làm bánh đến tình nghĩa, sự hiếu khách và nếp sống mộc mạc của người dân miền Tây.

Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam (VCCA) trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết của ông Lê Minh Hoan - Nguyên PCT Quốc hội, Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đến quý độc giả, góp phần lan tỏa tình yêu đối với những món ăn truyền thống và giá trị văn hóa ẩm thực Việt Nam.

BÁNH BÒ – BÁNH TIÊU MIỀN TÂY

Giản dị mà thấm đẫm vị quê

Sáng sớm ở một thị trấn nhỏ miền Tây, mùi dầu chiên phảng phất trong không khí, xen lẫn tiếng nói cười rộn rã của những người đi chợ. Giữa góc chợ, có cô bán hàng quen thuộc, tay thoăn thoắt trở từng chiếc bánh tiêu, bánh bò, những món bình dân mà dường như ai xa quê cũng nhớ.

Hương vị của ký ức

Bánh bò miền Tây mềm xốp, trắng mịn, có khi được hấp trong khuôn lá chuối, có khi đổ vào chén nhỏ. Khi chín, bánh nở bung ra như bông hoa trắng ngần, thoảng hương nước cốt dừa và chút ngọt thanh của đường thốt nốt. Còn bánh tiêu, tròn vàng, phồng to, vỏ ngoài vừa mềm vừa giòn, bên trong rỗng nhẹ, là món ăn vừa giản dị vừa vui mắt. Người miền Tây hay nói đùa: “Bánh tiêu mà không phồng coi như bữa đó… tiêu luôn!”.

Thực ra, để có được chiếc bánh tiêu phồng tròn, người làm phải canh từng độ lửa, từng phút chiên, từng lần nhồi bột. Tay nghề và kiên nhẫn, hai thứ chẳng khác gì phẩm chất người miền Tây: hiền hậu, chịu thương, chịu khó mà vẫn lạc quan giữa mưa nắng cuộc đời.

Món bánh của tình người

Bánh bò, bánh tiêu thường không chỉ là món ăn sáng. Nó là lời mời, lời chào, lời đãi khách. Ở miền Tây, hiếm có nơi nào mà chuyện ăn uống lại gắn liền với tình nghĩa như thế. Nhà có đám giỗ, đám cưới, lễ chùa hay buổi họp hội quán, đều có thể thấy dăm mâm bánh bò trắng xen bánh tiêu vàng, tượng trưng cho sự no đủ, hòa thuận.

Có bà cụ năm nay tám mươi tuổi, nói vui mà thấm thía: “Ngày xưa nhà nghèo, có được dĩa bánh bò là quý lắm. Giờ khá hơn rồi, ăn vẫn nhớ, vì nhớ cái tình, cái công người làm”.

Giản dị mà bền bỉ

Bánh bò, bánh tiêu không cần nguyên liệu đắt tiền, không cần trang trí cầu kỳ, nhưng lại bền vững qua bao thế hệ. Bởi người miền Tây không chỉ “ăn cho no”, mà còn “ăn để nhớ”. Nhớ một buổi sáng tuổi thơ ngồi chờ mẹ đi chợ về, nhớ tiếng cười rổn rảng bên bếp lửa, nhớ cái ấm áp của cuộc đời mộc mạc.

Trong nhịp sống hiện đại, có thể nhiều người đã quen với cà phê sữa đá, bánh ngọt kiểu Tây, nhưng chỉ cần bắt gặp tiếng xèo xèo của chảo dầu giữa chợ quê, mùi thơm của bánh bò mới ra lò, lòng lại thấy yên.

Có những món ăn không nằm trong thực đơn sang trọng, nhưng nằm trong ký ức của một vùng đất.

Bánh bò, bánh tiêu miền Tây là vậy, bình dị, dân dã, mà ngọt ngào như tình người sông nước.

LÊ MINH HOAN